Pas Covid-19, liderët botërorë ranë dakord të punojnë së bashku për të forcuar sistemet globale shëndetësore, por negociatat për një marrëveshje të re kanë ngecur.
Pesë vjet më parë, bota po dëgjonte raportet e para të një sëmundjeje misterioze të ngjashme me gripin që shfaqej nga Wuhan, Kinë, e njohur tashmë si Covid-19.
Pandemia që pasoi solli më shumë se 14 milionë vdekje dhe dërgoi valë tronditëse në ekonominë botërore. Udhëheqësit botërorë, duke pranuar se një tjetër pandemi nuk ishte një çështje “nëse” por “kur”, premtuan të punojnë së bashku për të forcuar sistemet globale shëndetësore.
Por negociatat për një marrëveshje të re pandemike ngecën në vitin 2024, edhe pse u identifikuan kërcënime dhe emergjenca të mëtejshme globale për shëndetin publik. Nëse një kërcënim i ri pandemik shfaqet në vitin 2025, ekspertët nuk janë ende të bindur se ne do ta trajtojmë atë më mirë se i fundit, raporton The Guardian.
Cilat janë kërcënimet?
Ndërsa ekspertët pajtohen se një tjetër pandemi është e pashmangshme, saktësisht se çfarë, ku dhe kur është e pamundur të parashikohet.
Kërcënimet e reja shëndetësore shfaqen shpesh. Udhëheqësit botërorë të shëndetësisë deklaruan një shpërthim të mpox në Afrikë një emergjencë ndërkombëtare të shëndetit publik në vitin 2024. Ndërsa viti mbaroi, ekipet e specialistëve po hetonin një shpërthim të mundshëm të një sëmundjeje të panjohur në një zonë të largët të Republikës Demokratike të Kongos, që tani mendohet se të jenë rastet e malaries së rëndë dhe sëmundjeve të tjera të përkeqësuara nga kequshqyerja akute.
Maria van Kerkhove, drejtoreshë e përkohshme e përgatitjes dhe parandalimit ndaj epidemive dhe pandemisë në Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH), është e shqetësuar për situatën e gripit të shpendëve – virusi nuk po përhapet nga njeriu te njeriu, por ka pasur një numër në rritje të infeksioneve njerëzore në vitin e kaluar.
Ndërsa ekziston një sistem monitorimi ndërkombëtar i vendosur mirë i përqendruar veçanërisht në gripin, mbikëqyrja në sektorë të tillë si tregtia dhe bujqësia, ku njerëzit dhe kafshët përzihen, nuk është mjaft gjithëpërfshirëse, thotë ajo. Dhe ajo thekson se aftësia për të vlerësuar siç duhet rrezikun “varet nga zbulimi, renditja, transparenca e vendeve për të ndarë ato mostra”.
Pandemia e Covid-19 i la sistemet shëndetësore në mbarë botën “me të vërtetë të lëkundur” dhe është ndjekur nga një listë e gjatë e krizave të tjera shëndetësore, thotë ajo, transmeton gazeta online Reporteri.net.
“Gripi sezonal filloi të qarkullonte, patëm një emergjencë mpox, kishim Marburg, kishim kolerë, kishim tërmete, kishim përmbytje, fruth, difteri, dengë, oropouche. Sistemet shëndetësore janë me të vërtetë duke u përkulur nën peshën dhe fuqia jonë punëtore shëndetësore globalisht ka pësuar një goditje me të vërtetë. Shumë janë larguar. Shumë vuajnë nga PTSD. Shumë vdiqën.”
A po bëjmë diçka më mirë?
Bota nuk ka qenë kurrë në një pozicion më të mirë kur bëhet fjalë për ekspertizën, teknologjinë dhe sistemet e të dhënave për të zbuluar me shpejtësi një kërcënim, thotë Van Kerkhove. Zgjerimi i aftësive të sekuencës gjenomike në shumicën e vendeve në mbarë botën, dhe qasja më e mirë në oksigjenin mjekësor dhe parandalimin dhe kontrollin e infeksioneve, mbeten “fitime vërtet të mëdha” pas pandemisë Covid-19, shton ajo.
Kjo do të thotë se përgjigja e saj nëse bota është gati për pandeminë e ardhshme “është edhe po edhe jo”.
“Nga ana tjetër, mendoj se vështirësitë dhe traumat që kemi kaluar të gjithë me Covid-in dhe me shpërthime të tjera, në kontekstin e luftës dhe ndryshimeve klimatike dhe krizave ekonomike dhe politikës, nuk jemi absolutisht të gatshëm të përballojmë një pandemi tjetër ”, thotë ajo. “Bota nuk dëshiron të më dëgjojë në televizion duke thënë se kriza e ardhshme është pranë nesh.”
Bota e shëndetit publik “po lufton për vëmendjen politike, për hapësirën fiskale, për investime” – në vend që kombet të punojnë për të qëndruar në “një gjendje të qëndrueshme gatishmërie”, thotë ajo.
Çfarë ka ndodhur në bisedimet ndërkombëtare?
Në vitin 2022, OBSH filloi negociatat për një marrëveshje të re pandemike që do të siguronte një bazë të fortë për bashkëpunimin e ardhshëm ndërkombëtar. Por bisedimet nuk arritën të jepnin një rezultat deri në një afat fillestar të Asamblesë vjetore Botërore të Shëndetit në maj 2024. Negociatorët tani synojnë një afat të takimit të majit të këtij viti.
Deri më tani, bisedimet në fakt kanë përkeqësuar nivelet e besimit midis vendeve, thotë Dr Clare Wenham nga departamenti i politikave shëndetësore në LSE.
Nuk ka asnjë marrëveshje për atë që Wenham e quan “elefanti i madh në dhomë” i “qasjes së patogjenëve dhe ndarjes së përfitimeve” – në thelb, ajo që garanton që vendeve më të varfra u jepet se do të kenë qasje në trajtime dhe vaksina kundër një sëmundjeje të ardhshme pandemike, në këmbim për sigurimin e mostrave dhe të dhënave që lejojnë krijimin e këtyre terapive. Hulumtimet sugjerojnë se aksesi më i barabartë i vaksinave gjatë pandemisë Covid-19 mund të kishte shpëtuar më shumë se një milion jetë.
“[Qeveritë] janë kaq larg njëra-tjetrës dhe askush nuk është vërtet i gatshëm të lëvizë”, thotë Wenham, me vetëm 10 ditë kohë aktuale të negociatave të planifikuara përpara afatit të Asamblesë Botërore të Shëndetësisë. Pyetjet praktike mbeten në lidhje me realizueshmërinë e asaj që po propozohet, shton ajo, “edhe nëse kapërceni bazat se sa nuk janë të gatshme qeveritë për të bërë kompromis”.
Vlerësimi i saj është i prerë: “Ne kemi pasur pandeminë më të madhe të jetës sonë dhe jemi më të përgatitur se sa kur hymë.” /Reporteri.net/
A është bota gati për një tjetër pandemi? / shkruan Gazeta Online Reporteri.net.
