Me gojën e saj të hapur, e mbetur ashtu në përjetësinë e asaj që duket të jetë një ulërimë, një grua e lashtë egjiptiane ka pushtuar prej vitesh imagjinatën e arkeologëve që zbuluan mbetjet e saj të mumifikuara në vitin 1935 në një varr afër Luksorit. Ende të magjepsur nga “gruaja ulëritëse” e cila vdiq rreth 3500 vjet më parë, një ekip tjetër shkencëtarësh kohët e fundit ka përdorur skanime CT për të zbuluar detaje rreth morfologjisë, kushteve shëndetësore dhe ruajtjes së mumies. Ekspertët përdorën imazhe me rreze infra të kuqe dhe teknika të tjera të avancuara për të “shpërbërë virtualisht” mbetjet dhe të kuptojnë se çfarë mund të ketë shkaktuar shprehjen e saj të habitshme të fytyrës.
Gjetjet e tyre, të publikuara këtë të premte në revistën “Frontiers in Medicine”, zbuluan se gruaja ishte 48 vjeç kur vdiq, bazuar në analizën e një nyjeje të legenit që ndryshon me moshën. U dalluan edhe disa aspekte të procesit të përdorur për mumifikimin e saj. Trupi i saj ishte balsamosur me temjan dhe rrëshirë dëllinje, substanca të shtrenjta, të cilat tregtoheshin nga larg, tha autori i studimit Sahar Saleem, një profesor i radiologjisë në spitalin Kasr Al Ainy në Universitetin e Kajros, në një deklaratë.
Saleem tha se nuk gjeti prerje në trup, gjë që ishte në përputhje me vlerësimin e bërë gjatë zbulimit origjinal se truri, diafragma, zemra, mushkëritë, mëlçia, shpretka, veshkat dhe zorrët ishin ende të pranishme. Dështimi për të hequr organet e brendshme, vuri në dukje studimi, ishte i pazakontë sepse metoda klasike e mumifikimit në atë periudhë përfshinte heqjen e të gjitha organeve të tilla përveç zemrës.
Studiuesit zbuluan se gruaja anonime ishte e gjatë 1.54 metra dhe vuante nga artriti i lehtë i shtyllës kurrizore. Skanimet që zbuluan nxitjet e kockave në disa rruaza që përbëjnë shtyllën kurrizore. Në nofullën e gruas mungonin edhe disa dhëmbë, me gjasë të humbur para vdekjes. Megjithatë, studimi nuk ishte në gjendje të përcaktojë një shkak të saktë të vdekjes së saj.
“Ajo ishte balsamosur me material balsamimi të kushtueshëm, të importuar. Kjo, dhe pamja e ruajtur mirë e mumjes, bie ndesh me besimin tradicional se dështimi për të hequr organet e saj të brendshme nënkupton se ishte një mumifikim i dobët” – tha Saleem.
Vetëm disa mumie të lashta egjiptiane janë gjetur me gojën e tyre të hapur, vuri në dukje studimi, pasi balsamuesit zakonisht e mbështjellin nofullën dhe kafkën për të mbajtur gojën e të ndjerit të mbyllur. Çfarë e shkaktoi shprehjen e frikshme të gruas nuk është e qartë nga gjetjet e studimit, megjithëse studiuesit parashtruan një hipotezë të tmerrshme.
Saleem thotë se natyra e ruajtur mirë e mumies dhe shpenzimet e materialit balsamues, së bashku me teknikat e tjera funerale, si përdorimi i një paruke të bërë nga një degë hurme dhe unaza të vendosura në trup, dukej se përjashtonin një pakujdesi të mumifikuesve që mund të kenë neglizhuar që t’ia mbyllnin gojën.
Sipas studimit, “shprehja ulëritëse e fytyrës” e mumies mund të lexohet si një spazëm kufomash, një formë e rrallë e ngurtësimit muskulor që lidhet me vdekjet e dhunshme, duke nënkuptuar se gruaja vdiq duke bërtitur nga agonia ose dhimbja. Është e mundur, sugjeruan autorët e studimit, që ajo të ishte mumifikuar 18 deri në 36 orë pas vdekjes përpara se trupi i saj të relaksohej ose të dekompozohej, duke ruajtur kështu pozicionin e hapur të gojës edhe pas vdekjes.
Megjithatë, shprehja e fytyrës së një mumjeje nuk tregon domosdoshmërisht se si një person ndihej në vdekje, vuri në dukje studimi. Disa faktorë të tjerë, duke përfshirë procesin e dekompozimit, shkallën e tharjes dhe forcën shtypëse të mbështjellësve, mund të ndikojnë të gjithë në shprehjen e fytyrës së një mumjeje.
“Procedurat e varrimit ose ndryshimet pas vdekjes mund të kenë kontribuar në fenomenin e mumieve me pamje të bërtitura. Shkaku ose historia e vërtetë ose rrethanat e vdekjes së kësaj gruaje janë të panjohura, prandaj shkaku i pamjes së saj të fytyrës së ulëritur nuk mund të përcaktohet me siguri” – tha Saleem.
“Gruaja ulëritëse” ishte varrosur nën varrin e Senmutit, një arkitekt i tempullit të mbretëreshës egjiptiane Hatschepsut (1479–1458 p.e.s.) i cili mbajti poste të rëndësishme gjatë mbretërimit të saj. Mendohet se gruaja ishte e lidhur me Senmut. Zbulimi i eshtrave të saj ndodhi gjatë një ekspedite të udhëhequr nga Muzeu Metropolitan i Artit në New York City, dhe arkivoli i saj është ekspozuar sot atje. Trupi i saj i mumifikuar ruhet në Muzeun Egjiptian të Kajros. Saleem tha se kishte studiuar më parë dy mumie të tjera me gojë hapur nga Egjipti i lashtë.
Njëra mendohet të jenë eshtrat e një princi të njohur si Pentawere të cilit i është prerë fyti për rolin e tij në vrasjen e babait të tij, Ramesses III (1185-1153 pes). Trupi i tij mezi u balsamos, gjë që tregon mungesën e kujdesit në procesin e mumifikimit. Mumja e dytë ishte një grua e njohur si Princesha Meritamun, e cila vdiq nga një atak në zemër dhe analiza e Saleem sugjeroi që goja e saj e gjerë ishte për shkak të një tkurrjeje postmortem ose lëvizjes së nofullës së saj. ©CNN, LAPSI.al
Misteri i gruas egjiptiane që ulërin/ Ekspertët analizojnë mumien 3500-vjeçare appeared first on Lapsi.al.
