Xi Jinping viziton Serbinë për herë të dytë në më pak se dhjetë vjet.
Krahas Parisit dhe Budapestit, Beogradi është një nga ndalesat e presidentit kinez në turneun evropian.
Kjo është vizita e parë e Xisë në Evropë në pesë vjet.
Në Beograd qëndron më 7 dhe 8 maj, kur shënohet edhe 25-vjetori i bombardimit të NATO-s në Ambasadën e Kinës.
Në Pekin, vizita në Serbi u përshkrua si forcim shtesë i “miqësisë së çeliktë” mes dy vendeve, ndërsa presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, e quajti Xinë “mik të madh” të Serbisë.
Vedran Xhihiq, ligjërues në Fakultetin e Shkencave Politike të Universitetit të Vjenës, thotë për Radion Evropa e Lirë se Kina po përpiqet që, në çdo mënyrë të mundshme, të gjejë një rrugë drejt tregut evropian dhe të forcojë ndikimin e saj në Evropë.
“Kina sheh në Hungari dhe në Serbi dy partnerët më të rëndësishëm në Evropë, një lloj dere që hap shtegun për një treg më të gjerë evropian, si dhe për disa investime strategjike”, thotë ai.
Si kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, Serbia po i forcon marrëdhëniet e saj me Kinën, me të cilën bashkëpunon kryesisht në fushën e infrastrukturës.
Beogradi, gjithashtu, llogarit në mbështetjen politike të Kinës, sa u përket çështjeve që i konsideron me rëndësi jetike kombëtare, siç është Kosova.
Politologu Xhihiq vlerëson se vizita e presidentit kinez në Serbi, përveç aspektit ekonomik dhe tregtar, dërgon edhe një mesazh politik – se Serbia ka alternativë.
“… se përpiqet të punojë për thellimin e bashkëpunimit edhe me aktorë jashtë Perëndimit dhe, në këtë mënyrë, paraqitet si një lloj lojtareje autonome në plejadën e re gjeopolitike”, thotë ai.
Vuk Vuksanoviq, studiues i lartë në Qendrën e Beogradit për Politika të Sigurisë, thotë për Radion Evropa e Lirë se Serbia, me këtë vizitë, po pozicionohet edhe krah Rusisë.
“Serbia po demonstron edhe një herë se Kina, jo Rusia, është për momentin partnerja e saj më e rëndësishme në Lindje, sidomos tani kur lidhjet ruso-serbe janë nën vëzhgim të vazhdueshëm, për shkak të Ukrainës”, thotë Vuksanoviq.
Serbia është ftuar vazhdimisht nga Brukseli dhe Uashingtoni për t’iu bashkuar sanksioneve perëndimore kundër Rusisë, për shkak të pushtimit të Ukrainës.
Autoritetet në Beograd thonë se e mbështesin integritetin territorial të Ukrainës, por refuzojnë t’i vendosin sanksione Rusisë.
Çfarë thonë në Pekin dhe në Beograd?
Serbia është partnerja e parë strategjike gjithëpërfshirëse e Kinës në Evropën Qendrore dhe Lindore, tha zëdhënësi i Ministrisë së Punëve të Jashtme kineze, Lin Jian.
“Kina e sheh këtë vizitë si një mundësi për të forcuar më tej miqësinë tonë të çeliktë, për të thelluar besimin e ndërsjellë politik dhe për të zgjeruar bashkëpunimin praktik”, tha Lin.
Duke folur në një konferencë për gazetarë më 29 prill, Lin tha se dy vendet i mbështesin me vendosmëri interesat thelbësore të njëri-tjetrit dhe se Xi dhe Vuçiq do të shkëmbejnë pikëpamje për çështjet ndërkombëtare dhe rajonale me interes të përbashkët.
Presidenti i Serbisë, Vuçiq, tha se gjatë vizitës së presidentit kinez, Serbia do të iniciojë projekte të zhvillimit të përshpejtuar teknologjik, në sfera ku nuk ka njohuri të mjaftueshme.
Vuçiq përmendi robotikën dhe teknologjinë e satelitëve dhe të makinave fluturuese.
“Është një mënyrë për ta mbajtur ritmin me botën dhe për t’i zhvilluar më tej marrëdhëniet tona më të mira”, tha Vuçiq gjatë një fjalimi më 29 prill.
Një ditë më vonë, Qeveria e Serbisë njoftoi se ka miratuar aktet e nevojshme për përmirësimin e bashkëpunimit me Kinën në disa fusha – arsim, shkencë, inovacion e zhvillim teknologjik.
Përvjetori i bombardimit të Ambasadës kineze
Vizita e presidentit kinez në Serbi përkon me përvjetorin e bombardimit të Ambasadës kineze në Beograd nga NATO-ja.
Më 7 maj të vitit 1999, pesë bomba nga avionët amerikanë goditën Ambasadën kineze, e cila më pas u përfshi nga flakët.
Tre persona u vranë, përfshirë dy gazetarë kinezë, dhe së paku 20 persona të tjerë u plagosën.
Zyrtarët e NATO-s dhe të Shteteve të Bashkuara thanë më vonë se bombardimi i Ambasadës kineze nuk ishte i qëllimshëm.
Më 1999, NATO-ja kreu një fushatë të sulmeve ajrore kundër Jugosllavisë së atëhershme, me qëllim që t’i ndalonte sulmet e forcave serbe ndaj popullatës shqiptare në Kosovë.
Xhihiq thotë se në Serbi ekziston një retorikë e caktuar për veprimet e NATO-s, e cila përdoret për të prodhuar emocione antiperëndimore dhe antiamerikane.
Sipas tij, kjo retorikë aludon në një lloj konkurrence apo “konflikti” mes Perëndimit në njërën anë dhe Rusisë, Kinës dhe disa vendeve të tjera në anën tjetër.
“Serbia, pra presidenti serb para së gjithash, përpiqet të lundrojë mes këtyre poleve. Dhe, pastaj, kur presioni nga Perëndimi është i madh, mbështetet te partnerët nga Lindja”, thotë Xhihiq.
Tani, vlerëson Xhihiq, Perëndimi është bërë “shumë, shumë më kritik ndaj regjimit të Aleksandar Vuçiqit sesa ishte disa vite më parë”.
Gjatë vizitës së tij shtetërore në vitin 2016 në Serbi, Xi Jinping vendosi një kurorë me lule në monumentin e viktimave të bombardimit të Ambasadës.
